قبل از استفاده از هر خروجی هوش مصنوعی هشت سؤال بپرس؛ اگر به یکی نتوانستی جواب بدهی، همانجا بایست و بررسی کن. این فهرست برای متن، تحقیق و کد یکسان کار میکند، چون اشتباهها شکل مشترکی دارند: روان و مطمئن به نظر میرسند.
این فهرست از تجربهٔ خودمان و از توصیههایی آمده که در مستندات رسمی ابزارها تکرار میشود (مثلاً توصیهٔ Cursor دربارهٔ خواندن diff یا Perplexity دربارهٔ باز کردن منبع). برای رویهٔ کلی هم راهنمای استفادهٔ مسئولانه را ببین.
هشت سؤال
- منبعش چیست؟ اگر ادعای واقعی است، منبعی که خودت باز کردهای.
- عددها و نامها درستاند؟ عدد، تاریخ و نام را با اصل مقایسه کن. مدلها در عدد هم گاهی اشتباه میکنند.
- قیدها رعایت شده؟ طول، لحن، قالب و چیزهایی که گفتی نیاید.
- برای مخاطب مناسب است؟ اگر خودت نبودی، آیا او میفهمید؟
- چیزی ساختگی دارد؟ نقل قول، پژوهش یا ویژگی که وجود ندارد.
- اجرا میشود؟ برای کد: تست، لینت، اجرا. مستندات Cursor و Claude Code هر دو روی راه سنجش تأکید دارند.
- ایمن است؟ اطلاعات حساس، دسترسی غیرضروری، دستور خطرناک.
- مسئولیتش با من است؟ اگر منتشر یا ارسال شود، من پایش میایستم؟
برای هر نوع خروجی
متن: اول سؤال ۱ تا ۵. از نسخهٔ نهایی، یک بار با صدای بلند بخوان.
تحقیق: منبع را باز کن و جمله را پیدا کن. Perplexity و NotebookLM ارجاع میدهند، ولی ارجاع درستی را ثابت نمیکند.
کد: سؤال ۶ و ۷. diff را بخوان. اگر نمیفهمی چه کرده، از پرامپت توضیح کد استفاده کن.
داده و محاسبه: روش را بخواه و با ماشینحساب خودت بازمحاسبه کن؛ تحلیل جدول همین را میگوید.
یک تمرین کوتاه
آخرین خروجی هوش مصنوعی که استفاده کردی را بردار و هشت سؤال را بنویس. معمولاً یکی دو سؤال جواب «نمیدانم» میگیرد؛ همینها جای کار بعدیاند.
چه زمانی بازبینی کوتاه باشد؟
برای کار کمخطر (پیشنویس شخصی، ایده)، دو سؤال اول کافی است. برای کار پرخطر (قرارداد، پرداخت، انتشار، کد تولید)، هر هشتتا.
ادامه
هفت عادت کار با Claude، نقشهٔ کار با ابزارها و کتابخانهٔ پرامپتها به بازبینی کمک میکنند.
سوالات متداول
راهنمای اصلی این بخش
کار مؤثر با ابزارهای هوش مصنوعی: پنج اصل مشترکتحریریهٔ سرنخ
تیم نویسندگان و آزمایشگران
ما چند نفریم که هر روز با ابزارهای هوش مصنوعی و اتوماسیون کار میکنیم. هر راهنمایی که اینجا میبینید اول روی کارِ خودمان امتحان شده و بعد نوشته شده است.