پرامپت خوب چهار چیز را روشن میکند: تو کی هستی و برای چه کسی مینویسی، دقیقاً چه کاری میخواهی، چه محدودیتهایی هست و خروجی چه شکلی باشد. وقتی اینها را ننویسی، هوش مصنوعی مجبور است حدس بزند؛ و حدسِ میانگین، همان جواب کلی و بیمصرفی است که همه از آن شاکیاند.
این راهنما نقشهٔ اصلی بخش آموزش است. بقیهٔ نوشتههای این بخش هرکدام یک کار مشخص را با همین روش جلو میبرند.
چرا جوابها کلی میشوند؟
مدلهای زبانی بر اساس الگوهای متن کار میکنند. اگر بنویسی «یک ایمیل بنویس»، میانگینِ همهٔ ایمیلهایی را میگیری که دنیا نوشته است: مؤدب، طولانی و بیشخصیت. هرچه موقعیت دقیقتر باشد، جواب هم از میانگین فاصله میگیرد و به کار تو نزدیکتر میشود.
پس مشکل معمولاً «ضعفِ ابزار» نیست؛ کمبودِ اطلاعاتی است که فقط خودِ تو داری.
فرمول پنجتکه
ما برای هر کار جدی این پنج تکه را مرور میکنیم. لازم نیست همه را همیشه بنویسی، اما بدان کدام را جا انداختهای.
| تکه | یعنی چه | نمونه |
|---|---|---|
| نقش | از چه زاویهای جواب بدهد | «مثل یک سردبیر سختگیر» |
| موقعیت | پسزمینهای که فقط تو میدانی | «مشتری سه بار پیشنویس را رد کرده» |
| کار | یک فعل مشخص | «خلاصه کن»، «سه گزینه پیشنهاد بده» |
| قید | چیزهایی که نباید یا باید | «حداکثر ۸۰ کلمه، بدون اصطلاح انگلیسی» |
| قالب | شکل خروجی | «جدول دو ستونه» یا «سه بولت» |
یک مثال کامل
فرض کن فریلنسر طراحی هستی و مشتری ایمیلی بلند و پراکنده فرستاده است. پرامپت ضعیف این است: «این ایمیل را جواب بده.»
نسخهٔ کاری:
من طراح گرافیک مستقل هستم. مشتری این ایمیل را فرستاده (متن پایین). اول در سه خط بگو چه میخواهد. بعد سه سؤال بپرس که قبل از قیمت دادن باید روشن شود. لحن دوستانه ولی حرفهای، بدون هیچ قولی دربارهٔ زمان تحویل. خروجی: خلاصه، سؤالها، و پیشنویس کوتاهِ جواب.
تفاوت در این است که هوش مصنوعی حالا میداند بهجای تو چه نقشی دارد، چه چیزی را نباید بگوید و خروجی را چطور تحویل بدهد. روال کامل این کار را در جواب ایمیل مشتری با هوش مصنوعی قدمبهقدم نوشتهایم.
بعد از جواب اول چه کنیم؟
جواب اول فقط پیشنویس است. سه حرکت کارِ اصلاح را راه میاندازند:
- بخواه ایراد خودش را پیدا کند. «این متن را مثل یک منتقد بخوان و سه ضعفش را بگو.»
- نمونه بده. یک متن قدیمیِ خودت را بچسبان و بگو «با همین لحن بنویس».
- بگذار او سؤال بپرسد. «قبل از نوشتن، هر سؤالی که لازم داری بپرس.» این یکی بهترین ترفند برای کارهای مبهم است.
چه چیزهایی نباید داخل پرامپت برود؟
اطلاعاتی که اگر فاش شود به تو یا مشتری ضرر میزند: رمز، شمارهٔ کارت، قرارداد محرمانه، اطلاعات شناسایی افراد. اگر مجبوری از متن واقعی استفاده کنی، نام و عدد حساس را عوض کن. جزئیاتش در راهنمای استفادهٔ مسئولانه آمده است.
تمرین یکساعته
یک کار واقعیِ این هفتهات را انتخاب کن؛ مثلاً خلاصه کردن یک گزارش. سه نسخه از پرامپت بنویس: ساده، با پنج تکه، و با نمونه. جوابها را کنار هم بگذار و یادداشت کن کدام تکه بیشترین تفاوت را ساخت. همین یادداشت، اولین «کتابچهٔ پرامپت» شخصی تو میشود.
قدم بعد
اگر دنبال نمونهٔ آماده هستی، کتابخانهٔ پرامپتهای آماده را ببین؛ هر پرامپت فارسی و انگلیسی دارد و دکمهٔ کپی. وقتی پرامپتی چند بار جواب داد، وقتش است که به ابزارها بسپاریش. راهنمای اتوماسیون نشان میدهد چطور. و اگر هنوز نمیدانی با کدام ابزار شروع کنی، چکلیست انتخاب ابزار را بخوان.
برای کارهای چندمرحلهای، زنجیرهٔ پرامپت را ببین.
سوالات متداول
تحریریهٔ سرنخ
تیم نویسندگان و آزمایشگران
ما چند نفریم که هر روز با ابزارهای هوش مصنوعی و اتوماسیون کار میکنیم. هر راهنمایی که اینجا میبینید اول روی کارِ خودمان امتحان شده و بعد نوشته شده است.